Δύο είναι οι επιστολές που έχει στείλει η Ευρωπαία Εισαγγελέας Λάουρα Κοβέσι στον υπουργό Δικαιοσύνης Γιώργο Φλωρίδη, με τις οποίες κάνει αναφορά στην επιδίωξη της κυβέρνησης για περιορισμό των εξουσιών της EPPO, ενώ εφιστά την προσοχή της χώρας μας για διάφορες διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας που αντικρούουν τον ευρωπαϊκό κανονισμό.Οι επιστολές στάλθηκαν στις 24 Απριλίου 2026 και την Τρίτη 19 Μαΐου, με την τελευταία να αναφέρεται στην προτεινόμενη τροπολογία σχετικά με την «επιτάχυνση» της εκδίκασης ποινικών υποθέσεων που αφορούν βουλευτές, η οποία, όπως κατήγγειλε, επιχειρούσε να αποκλείσει τους εντεταλμένους Ευρωπαίους εισαγγελείς από τις έρευνες σε βάρος τους.
Η πρώτη επιστολή αποκαλύπτει ότι το Υπουργείο Δικαιοσύνης είχε δηλώσει πρόθυμο να τροποποιήσει τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας «ώστε να μπορούν οι ευρωπαίοι εντεταλμένοι εισαγγελείς να εκτελούν την αποστολή τους σε πλήρη συμμόρφωση με τον κανονισμό για την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα και η ταχύτητα δράσης τους στην Ελληνική Δημοκρατία».
Μάλιστα, η Ευρωπαία Εισαγγελέας προτείνει τρόπους για την «απαραίτητη για τη διασφάλιση της αποτελεσματικότητας και της ταχύτητας των ερευνών της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, καθώς και για την πλήρη συμμόρφωση της Ελλάδας με τις υποχρεώσεις της βάσει του δικαίου της Ένωσης όσον αφορά τη συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης».
Αναφέρει ακόμη συγκεκριμένες αλλαγές που πρέπει να γίνουν στον ρόλο του ανακριτή, την αρχειοθέτηση της υπόθεσης και τις εξαιρέσεις από την αρμοδιότητα της EPPO για ορισμένες κατηγορίες προσώπων.
Όπως αναφέρει, «Σύμφωνα με το άρθρο 86 του ελληνικού Συντάγματος, μόνο η Βουλή των Ελλήνων έχει την αρμοδιότητα να κινήσει έρευνα κατά εν ενεργεία και πρώην μελών της ελληνικής κυβέρνησης για ποινικά αδικήματα που τελέστηκαν κατά την άσκηση των καθηκόντων τους. Οι συνταγματικές διατάξεις καθορίζουν τους διαδικαστικούς κανόνες που πρέπει να τηρούνται, καθώς και τις εθνικές αρχές που είναι αρμόδιες για τη διερεύνηση και τη δίωξη τέτοιων υποθέσεων.
Η ειδική αυτή αρμοδιότητα της Βουλής των Ελλήνων προϋποθέτει την υποβολή πρότασης από τουλάχιστον 30 βουλευτές, βάσει της οποίας η Βουλή μπορεί να αποφασίσει με απόλυτη πλειοψηφία τη σύσταση κοινοβουλευτικής επιτροπής για τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης.
Όπως έχουμε ήδη επισημάνει σε αρκετές περιπτώσεις, κατά την άποψή μας, η εν λόγω διάταξη περιορίζει σημαντικά τις αρμοδιότητες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, κατά παράβαση του εφαρμοστέου δικαίου της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της αρχής της υπεροχής του δικαίου της ΕΕ, δεδομένου ότι ούτε η οδηγία για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ (οδηγία PIF) ούτε ο κανονισμός για την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία προβλέπουν εξαιρέσεις για διάφορες κατηγορίες προσώπων ή ειδική προνομιακή μεταχείριση».
Η επιστολή της 24ης Απριλίου
«…Η ελληνική νομοθεσία θεσπίζει διαφοροποίηση μεταξύ των θέσεων των Ευρωπαίων εντεταλμένων εισαγγελέων, περιορίζοντας τις εξουσίες τους να παρίστανται ενώπιον των δικαστηρίων που δικάζουν σε πρώτο βαθμό, των δικαστηρίων που δικάζουν κατ’ έφεση και του Αρείου Πάγου σύμφωνα με τη θέση που κατείχαν στο εθνικό σύστημα πριν από τον διορισμό τους στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία». Ακόμη, υπάρχει η απαίτηση, στην περίπτωση ερευνών που αφορούν κακουργήματα, να συμμετέχουν δύο εντεταλμένοι εισαγγελείς της Ευρωπαϊκής Ενωσης, ένας «σε πρώτο βαθμό» και ένας δεύτερος «Εφετών».
«…Σε διαδικασίες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας που αφορούν κακουργήματα, ορισμένες βασικές πράξεις διερεύνησης εξακολουθούν να ανατίθενται αποκλειστικά σε ανακριτή, π.χ. η ανάκριση του κατηγορουμένου διεξάγεται από ανακριτή, ο οποίος αποφασίζει επίσης για τα περιοριστικά μέτρα ή την προσωρινή κράτηση, που θα επιβληθούν. Επιπλέον, ο ανακριτής μπορεί να επαναλάβει ή να διεξαγάγει νέες έρευνες, αλλά μόνο με τη συγκατάθεση του/της Ευρωπαίου/-ας εντεταλμένου/-ης εισαγγελέα.
«…Σύμφωνα με τον κανονισμό για την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, οι εξουσίες διερεύνησης και δίωξης των ποινικών αδικημάτων που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας ασκούνται από την ίδια την Εισαγγελία και από τους εντεταλμένους εισαγγελείς της. Κατά συνέπεια, θεωρούμε ότι κάθε διάταξη εθνικού δικαίου που επιτρέπει στις εθνικές αρχές, εισαγγελικές ή δικαστικές, όπως στην περίπτωση του ανακριτή, να παρεμβαίνουν στην άσκηση των εν λόγω αρμοδιοτήτων παραβαίνει τον κανονισμό για την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Ανεξάρτητα από τον ρόλο των ανακριτών στις εθνικές διαδικασίες, η ελληνική νομοθεσία θα πρέπει να προβλέπει ρητά εξαίρεση από τον εν λόγω ρόλο όταν η έρευνα διεξάγεται από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Τέτοια ειδικά καθεστώτα έχουν θεσπιστεί από άλλα κράτη-μέλη που διαθέτουν παρόμοιες δικαστικές αρχές, όπως ο ανακριτής, μεταξύ των οποίων η Ισπανία και η Γαλλία. Αυτό, φυσικά, δεν θίγει την αρμοδιότητα των δικαστών ή των δικαστηρίων να ελέγχουν τη νομιμότητα των ερευνητικών μέτρων που λαμβάνει η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ή να λαμβάνουν, κατόπιν αιτήματος της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, μέτρα περιορισμού της προσωπικής ελευθερίας.
«…Σύμφωνα με τον Ελληνικό Κώδικα Ποινικής Δικονομίας σχετικά με τις διαδικασίες αρχειοθέτησης, οι Ευρωπαίοι εντεταλμένοι εισαγγελείς πρέπει να παραπέμπουν την υπόθεση στον εισαγγελέα εφετών, προκειμένου να λάβουν έγκριση για την αρχειοθέτησή της λόγω έλλειψης αποδεικτικών στοιχείων, διάταξη που συνιστά αδικαιολόγητη παρέμβαση στις αρμοδιότητες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και πρέπει να καταργηθεί».
«…Η εν λόγω διάταξη περιορίζει σημαντικά τις αρμοδιότητες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, κατά παράβαση του εφαρμοστέου δικαίου της Ε.Ε., συμπεριλαμβανομένης της αρχής της υπεροχής του δικαίου της Ε.Ε., δεδομένου ότι ούτε η οδηγία για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ε.Ε. ούτε ο κανονισμός για την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία προβλέπουν εξαιρέσεις για διάφορες κατηγορίες προσώπων ή ειδική προνομιακή μεταχείριση».
Η επιστολή της 19ης Μαΐου
Σε εντελώς διαφορετικό ύφος είναι η χθεσινή επιστολή της Κοβέσι, στην οποία δεν κρύβει τη δυσαρέσκειά της για την τροποποίηση που έφερε ο Γιώργος Φλωρίδης στις 11 το βράδυ της Δευτέρας.
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία τονίζει ότι η επίσπευση των διαδικασιών δεν επιτρέπει την διεξοδική έρευνα. «Με βάση τα όσα γνωρίζουμε για την προβλεπόμενη νομοθετική αλλαγή, ανησυχούμε ιδιαίτερα για την ταχύτητα της νομοθετικής διαδικασίας. Οι πιθανές επιπτώσεις των αλλαγών είναι ευρείες και η βιαστική έγκρισή τους, η οποία δεν αφήνει καμία ουσιαστική ευκαιρία για σωστό έλεγχο ή συζήτηση, φαίνεται να αντιβαίνει στην αρχή της ειλικρινούς συνεργασίας όσον αφορά την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ στην Ελλάδα».
«Η προτεινόμενη διάταξη είναι σαφώς ασυμβίβαστη με τον κανονισμό για την EPPO, δεδομένου ότι δεν εξαιρεί από την εφαρμογή του τις υποθέσεις που εμπίπτουν στην αρμοδιότητά της. Κατά την άποψή μας, η διάταξη είναι επίσης ασυμβίβαστη με τον ελληνικό νόμο 4786/2021, ο οποίος προβλέπει ότι οι Ευρωπαίοι Εξουσιοδοτημένοι Εισαγγελείς ασκούν όλες τις ανακριτικές εξουσίες ενός ανακριτή, με εξαίρεση τη διεξαγωγή της εξέτασης του κατηγορουμένου και τη λήψη αποφάσεων σχετικά με τα περιοριστικά μέτρα/την προσωρινή κράτηση».
«…Φαίνεται ότι η προτεινόμενη διάταξη προχωρά ακόμη περισσότερο, αγνοώντας πλήρως τις εξουσίες της EPPO και των εξουσιοδοτημένων εισαγγελέων της, οι οποίες τους έχουν ανατεθεί βάσει του δικαίου της Ε.Ε., δεδομένου ότι αναθέτει την κύρια έρευνα για κακουργήματα που διαπράττονται από μέλη του Κοινοβουλίου σε εθνικό ανακριτή. Αυτό δημιουργεί επιπλέον διαφοροποίηση στη μεταχείριση μιας συγκεκριμένης κατηγορίας προσώπων που ερευνώνται για αδικήματα που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της EPPO, κάτι που δεν επιτρέπεται βάσει του εφαρμοστέου δικαίου της Ενωσης».
«…Αυτές οι τροποποιήσεις της ελληνικής νομοθεσίας, εάν υιοθετηθούν στην παρούσα μορφή τους, θέτουν σε κίνδυνο την αποτελεσματική προστασία του προϋπολογισμού της Ένωσης στην Ελλάδα και δημιουργούν σοβαρές ανησυχίες από την άποψη του σεβασμού του κράτους δικαίου».
